Pauza (—) to najdłuższy z tych znaków typograficznych, wpisywana w Windows za pomocą Alt + 0151 (na klawiaturze numerycznej), a w macOS przez Option + Shift + -.
Różni się od półpauzy (–), krótszej i używanej do zakresów lub wtrąceń, oraz od dywizu (-), który łączy wyrazy i elementy złożeń.
Różnice między dywizem, półpauzą a pauzą
Te znaki mają różne długości i zastosowania w polskim piśmiennictwie:
| Znak | Wygląd | Długość | Zastosowanie |
|---|---|---|---|
| Dywiz (-) | – | najkrótszy | łączenie słów (np. „polsko-francuski”), elementy złożeń i nazw (np. „e-mail”), daty w formacie ISO (np. 2023-02-11) |
| Półpauza (–) | – | średnia | zakresy liczb i dat (np. 1990–2000, 10–15%), oddzielanie wtrąceń w zdaniu (np. „To – choć trudne – było konieczne”) |
| Pauza (—) | — | najdłuższy | mocny podział w zdaniu, dialogi i podkreślenie myśli (np. „Przyjdę — powiedział”) |
Na standardowej klawiaturze nie ma osobnych klawiszy dla półpauzy i pauzy — zwykły „-” to dywiz.
Zasady odstępów wokół znaków
Stosuj poniższe reguły, aby zachować poprawną typografię w języku polskim:
- Półpauza w zakresach – bez spacji po obu stronach (np. 12–18, 1990–2000);
- Pauza we wtrąceniach – zwykle ze spacjami po obu stronach w zdaniu (np. „To — choć trudne — było konieczne”);
- Dialogi – w wierszu dialogowym pauzę stawia się na początku i po niej daje spację (np. „— Dzień dobry.”);
- Dywiz – bez spacji przy łączeniu wyrazów (np. „polsko-francuski”).
Skróty klawiszowe w Windows
Użyj klawiatury numerycznej (włącz Num Lock). Przytrzymaj lewy Alt, wpisz kod, puść Alt. Półpauzę wstawisz kombinacją Alt + 0150, a pauzę – Alt + 0151.
Microsoft Word – dodatkowe opcje:
- Półpauza – Ctrl + – (na klawiaturze numerycznej);
- Pauza – Ctrl + Alt + – (na klawiaturze numerycznej);
- Autokorekta – ustaw zamianę podwójnego/potrójnego dywizu na odpowiedni myślnik (Opcje > Autokorekta > Autoformat).
Alternatywa: menu Wstaw > Symbol > Więcej symboli > Znaki specjalne.
Skróty klawiszowe na macOS
Proste kombinacje bez klawiatury numerycznej: półpauza – Option + –, pauza – Option + Shift + –. W Ustawieniach klawiatury możesz też włączyć inteligentne myślniki (zamiana dwóch/trzech dywizów na dłuższe znaki).
Skróty klawiszowe na Linux (np. Ubuntu, KDE, GNOME)
W wielu środowiskach: półpauza – Ctrl + Shift + U, następnie wpisz 2013 i zatwierdź; pauza – Ctrl + Shift + U, wpisz 2014 i zatwierdź. W zależności od układu możesz też użyć klawisza komponującego lub tablicy znaków.
Dodatkowe wskazówki
Warto pamiętać o kilku praktycznych sprawach:
- bez klawiatury numerycznej – skorzystaj z Tablicy znaków (Windows) lub przeglądarki znaków (macOS/Linux);
- PowerToys w Windows – w module Keyboard Manager przypisz własne skróty do półpauzy i pauzy;
- edytory tekstu – włącz automatyczne zamiany (inteligentne myślniki), by wstawiać właściwe znaki szybciej;
- urządzenia mobilne – przytrzymaj „-” na klawiaturze ekranowej i wybierz dłuższy wariant znaku.
Te metody działają w większości programów tekstowych. W razie problemów sprawdź układ klawiatury (np. polski programisty).
